مجله آنلاین حقوق

www.lawpdf.ir

شناخت جرم و علل بوجود آورنده آن- بخش دوم

تاريخ : ۱۳۹۴/۰۳/۰۱ | نويسنده: شبکه حقو ق لاو گستر | دسته جرم شناسی | |چاپ مقاله

0,,16895942_303,00

عوامل اجتماعی

بسیاری از جامعه شناسان و حتی جرم شناسان ریشه تمام آسیب های اجتماعی را در محیط اجتماعی جستجو می کنند. دورکیم انحراف را از ویژگیهای جامعه می داند که از متن و عمق آن می جوشد، وی می گوید در همه جوامع افرادی هستند که از هنجارهای جامعه سرپیچی کنند و جامعه شناسان و جرم شناسانی از قبیل ساترلند و سلین، نقش محیط اجتماعی را در انحراف تایید می کنند و در کل انحراف را معلول عجز منحرف در تطبیق خود با شرایط و مقتضیات حیات اجتماعی می دانند هر چند عوامل اجتماعی زمینه موثر را برای ایجاد انحرافات یا جرمها ایجاد می کنند ولی تنها عوامل نبوده و عوامل دیگری چون اراده فردی نیز دخیل می باشند، ما در امور مربوط به اجتماع از چهار دسته باید یاد کنیم که عبارتند از خانواده مدرسه اجتماع و عوامل دیگر.

خانواده :

دامنه تاثیر خانواده بحدی است که حتی روانشناسان از شیر گرفتن نابهنگام کودک و یا سوء تغذیه او را در انحرافش موثر می دانند. عواملی از قبیل شرایط خانوادگی، از هم پاشیدگی فقر و ثروت روابط اعضاء وضع تربیتی و ارشهای مورد قبول شرایط عاطفی، با وضع اقتصادی، توافق و مهر، خشونت و سختگیری امنیت و ثبات آن در همه و همه در انحرافات و عوامل پدید آؤرنده آن موثرند که ذیلا به مواردی از آنها اشاره می کنیم.

۱-اهمیت سالهای اولیه زندگی

نوع تشویق ها تبیه ها تخدیرها بی اعتنایی ها و نوع رفتارها در مراحل اولیه زندگی فرد آثاری برای دوره های بعدی در او بجای می گذارند و همچنین توجه والدین و سطح گاهی ایشان، آموزشهای ضروری و نوع آن تجارب خوب یا بد مکتب از محیط خانواده است.

۲-کمبودهای عاطفی:

روابط نادرست والدین با کودک در جنبه مهر روزی، ضعف احساس تعلق بین اعضای خانواده، ضعف در آزادی که افراطش سبب پر توقعی و اندکش سبب احساس محرومیت است، عدم احساس حمایت و امنیت و مقبولیت در نزد والدین سختگیریهای افراطی والدین در اجرای انضباط، کمبود اقتدار پدر، تولد کودکی جدید و بی توجهی والدین به کودک، واداشتن طفل به احساس گناه و … از جمله موارد در زمینه ساز انحراف است.

۳-دیگر مسائل خانواده:

از قبیل شرایط زندگی، مرگ یا ازدواج مجدد والدین، سختگیری در امور اقتصادی طرد کودک از خانواده محل سکونت نامناسب انحراف و لغزش پدر یا مادر درجنبه اخلاقی نا مشروعیت فرزند که خود سبب احساس خواری می شود عدم رسیدگی به فرزندان در تغذیه بهداشت آموزش و پرورش بعلت کثرت فرزندان از موارد دیگر زمینه ساز انحرافات است. مدرسه: چه بسیارند خانواده هایی که فرزندان خود را بر اساس شرایط مناسبی تربیت می کنند ولی طفل پس از ورود به عرصه مدرسه یا اجتماع دچار انحرافات و لغزشهایی می شود. عوامل بسیاری در این زمینه قابل ذکر است که ذیلاً به مواردی از آن اشاره می شود.

مدرسه:

چه بسیارند خانواده هایی که فرزندان خود را بر اساس شرایط مناسبی تربیت می کنند ولی طفل پس از ورود به عرصه مدرسه یا اجتماع دچار انحرافات و لغزشهایی می شود. عوامل بسیاری در این زمینه قابل ذکر است که ذیلاً به مواردی از آن اشاره می شود.

۱-عوامل مدرسه این انحراف:

۲-اختلافات خانوادگی :

نزاع و درگیری زن و شوهر در حضور فرزندان تضادهای فکری و عقیدتی اعضاء خانواده، وجود مسائلی چون متارکه جدائی و طلاق، لاقیدهای والدین نسبت به زندگی و فرزندان وکیفیت روابط زوجین از عوامل موثر زمینه ساز در انحرافات کودکان و جامعه است.

۳-کمبودهای عاطفی:

روابط نادرست والدین با کودک در جنبه مهر ورزی ضعف احساس تعلق بین اعضای خانواده ضعف در آزادی که افراطش سبب پرتوقعی و اندکش سبب احساس حمایت و امنیت و مقبولیت در نزد والدین سختگیریهای افراطی والدین در اجرای انضباط، کمبود اقتدار پدر، تولد کودکی جدید و بی توجهی والدین به کودک، واداشتن طفل به احساس گناه و … از جمله موارد زمینه ساز انحراف است.

۴-دیگر مسائل خانواده از قبیل:

شرایط زندگی، مرگ یا ازدواج مجدد والدین، سختگیری در امور اقتصادی طرد کودک از خانواده محل سکونت نامناسب، انحراف و لغزش پدر یا مادر در جنبه اخلاقی، نامشروعیت فرزند در تغذیه بهداشت آموزش و پرورش بعلت کثرت فرزندان از موارد دیگر انحرافات است. مدرسه: چه بسیارند خانواده هایی که فرزندان خود را بر اساس شرایط مناسبی تربیت می کنند. ولی طفل پس از ورود به عرصه مدرسه یا اجتماع دچار انحرافات و لغزشهایی می شود. عوامل بسیاری در این زمینه قابل ذکر است که ذیلاً به مواردی از آن اشاره می شود.

۱-عوامل مدرسه ای انحراف:

اهداف و مقاصد مدرسه و اصولا دستگاه آموزش و پرورش، روش تربیتی که توسط مدیر و ناظم و معلم اعمال می شود، محتوای کتب درسی و لوازم بصورت رسمی و غیر رسمی، میزان تکالیف درسی و کیفیت عرضه آن، جنبه رفتاری و اخلاقی و الگویی معلم و مربی، سلامت یا انحراف مسئولان که گاهی ممکن است سبب ایجاد معذه ای در کودک شود، کنترلهای انضباطی و غیر قابل تحمل که حتی ممکن است سبب فرار گردد، جنبه های عاطفی و محبت سستی روابط، خشم و قهر و غیره ناراحتی های اخلاقی یا عاطفی و محرومیت های دیگر دانش آموزان که در همکلاسیهایشان اثر دارد، تنوع فرهنگ ها که از خانواده ها نشات گرفته و در مدرسه شایع می شود و مسائلی دیگر چون زودباوری ایرادگیری ها، اذیت کردنها و …. موجب انحراف می شود.

۲-گروه همسالان:

در مدرسه وجود گروه همسالان که معاشرند ولی ممکن است همسن و همکلاس نباشد در تشکیل رفتار و ایجاد خلق و خوئی خاص در فر موثر است و زمینه ساز انحراف یا تداوم سلامت است. جرگه اجتماعی در سه مرحله ممکن است بیش از والدین در رفتار فرد تاثیر داشته باشد: در مورد کوچ خانواده از منطقه ای و ورود به منطقه جدید در سنین بلوغ و نوجوانی که مسائلی خاصل و از نظر آنها شرم آور، بر ایشان مطرح شده و آنها برای اسرار و رازهایشان و همچنین رفع نیازها، احساس همانندی با هم دارند. در مواردی که خانواده دچار نابسامانی است و تعارض نقشهای و وجد تضاد در رفتار، خود عامل برای ایجاد انحراف است نقش روابط سنین بالا با خرد سالان نیز تاثیر بسزائی در ایجاد انحراف دارد که در این رابطه می بایست مراقبت خاصی در معاشرت های اینچنینی اعمال شود.

۳-نوع انحراف مدرسه ای:

مسائل جنسی کودکان دزدی خودبازی، حرکات زشت، حرفهای نادرست، دروغ، تخلف، فرار، مزاحمت، پرخاشگری، باندبازی، کف زنی، آزار و اذیت، تخریب و انهدام، نافرمانی وگستاخی، زبان درازی، قطع کلام، سخن چینی، مورد سوء استفده قرار گرفتن و …. اجتماع و مردم:

مسائل جنسی کودکان دزدی خودبازی، حرکات زشت، حرفهای نادرست، دروغ، تخلف، فرار، مزاحمت، پرخاشگری، باندبازی، کف زنی، آزار و اذیت، تخریب و انهدام، نافرمانی وگستاخی، زبان درازی، قطع کلام، سخن چینی، مورد سوء استفده قرار گرفتن و …. اجتماع و مردم: شیوه های قومی، رسوم اخلاقی، رفتار مورد پسند جامعه و عدم تطابق با آن که خود مساله ساز است، از آن جهت که گاهی در رابطه با آن توافق است زمانی عصیان و مخالفت وتعارض. به عبارت دیگر افراد برای پذیرفته شدن در اجتماع سعی دارند رفتار خود را به گونه ای درآورند که اجتماع از آنان توقع دارد که این مساله می تواند زمینه ساز انحرافات بعدی باشد.

وقایع اجتماعی و نقش مسائل اجتماعی در رفتارهای انحرافی تاثیر فوق العاده ای دارد. تراکم جمعیت، محل زندگی و نوع آن، عدم مراقبتهای بهداشتی و رعایت آنها، مشکلات آموزش در جامعه، مساله ترافیک توسعه وسیله تحرک، اختلالات روانی، تعارضات اخلاقی، جنگ و بحران وجود تبعیض ها کندی امور اداری در ارتباط با مردم وجود مهاجرتاه که اغلب بدون حساب بوده و می تواند سبب احساس گمنامی در بین جو جدید محل سکونت باشد. فساد و آلودگی محیط و…. هر کدام به نحوی در این امر موثرند و زمینه را برای انحراف و یا تن دادن به اغلب مسائل انحرافی آماده می نمایند.

از عوامل دیگر اجماعی می توان به:

اختلافات طبقاتی و تضادهای حاکم بین آنها، درگیریها و امتیازات معیین برای عده یا طبقه خاصی اشاره کرد که موجب بروز برخی از انحرافات ترورها قتل و غارتها تخریبها کارشکنی ها گروه و باند بازیها می شوند همچنین نابسامانیهای اجتماعی از جمله روشن نبودن مقاصد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی نبودن قاعده و ضابطه ای روشن که می بایست از آن تبعیت شود این حالت باعث می شود که بریخ افراد از موقعیت سوء استفاده کنند و در نتیجه سوء تربیت سوء ارشاد، بی نظمی در دستگاههای اجرائی ضعف کنترل و فشار اجتماعی حاصل شود. وجود کانونهای انحراف در جامعه مانند میخانه ها قمارخانه ها و میخانه ها عشرتکده ها و تماشاخانه ها و یا سینماها مراکز رقص نیز از عوامل عمده زمینه ساز برابر جرم و انحراف هستند که البته از دیدگاه اسلام اعتقاد بر امنیت که هر چند عوامل اینچنین در انحرافات فردی موثر هستند اما قصد و اراده و خواست آگاهانه خود فرد نیز باید در نظر گرفته شود بصورتی که حضور فرد در چنین محیطهای محض شده ومهاجرت و ایجاد اجتماعات پاک را توصیه می کند. مهاجرت و گرایش به شهر نشینی روستائیان را نیز می توان از عوامل ازدیاد جرم و انحراف نام برد زیرا مهاجرت به شهرها مشکلاتی چون عدم تطبیق با قوانین و مقررات حاکم بر شهرها عدم سازگاری با شرایط زندگی شهری و مهمتر از آن فرهنگ حاکم بر شهرنشینی و … را در پی دارد و مهاجران به دلیل عدم آگاهی به مسائل فوق به سرعت در دام عوامل مخرب اجتماعی گرفتار شده و مرتکب جرائم مختلف می شوند.

عوامل اقتصادی انحراف:

فشارهای اقتصادی موجب پیدایش تجاوزات، اعتیاد، تن دادن به انحرافات مختلف حتی پذیرش کفر و شرک خواهد شد. همچنین گسترش بیکاری، کاهش میزان درآمد، افزایش تورم، ایجاد مشاغل کاذب، بحرانهای شدید اقتصادی که زمینه ساز رشوه گیری، اختلاس، خودکشی، ناسازگاری خانوادگی، از هم پاشیدگی کانون خانواده و بی اعتنایی به قوانین و مقررات می شود، توزیع نادرست ثروت، اسراف، ریخت و پاش در مخارج ادارات، ثروت های زیاد درخانواده های ثروتمند و فقر و تنگدستی شدید در خانواده ها و طبقات پایین جامعه، فقر اندیشه و نوع تفکر اقتصادی به زندگی و … باعث بوجود آمدن بسیاری از تخلفات و انحرافات هستند نوع شغل، عدم رضایت مندی شغلی، نا امنی در کسب و کار فقدان زمینه مناسب برای رشد و پیشرفت شغلی، تهدیدهای شغلی و بالطبع بیکاری موجب احساس ناامنی شغلی و در پی آن تضعیف روحیه، دزدی، تجاوز، کلاهبرداری بوجود می آید. لازم به ذکر است توجه خاص به ارزشهای معنوی واخلاقی و گرایش بسوی دین و مذهب و داشتن ایمان و اعتقاد به خداوند و معاد، خود عامل مهمی در پیشگیری از اغلب انحرافات اجتماعی است لذا درجوامعی که به ارزشهای مادی توجه شده و به امور معنوی و اخلاقی بی توجهی شود و ارزش انسان به میزان ثروت و دارائی او باشد نه به میزان آگاهی و علم و ایمانش، طبیعی است هر کس برای کسب موقعیت اجتماعی به هر طریقی شده حتی از راه نامشروع درصدد کسب پول بیشتر می افتد و بعید نیست بخاطر بدست آوردن پول بیشتر مرتکب جرایمی چون قتل نیز بشود تا موقعیت اجتماعی خود را تثبیت کند.

عوامل سیاسی انحراف:

اغلب کسانی که منحرف شمرده می شوند از کسانی هستند که قواعد و مقررات را نقض کرده و آنها را زیر پا گذاشته و یا ندیده می گیرند. عده ای از جریم شناسان ریشه گسترش جرم را در قوانین حقوقی، مقررات اجتماعی و ضوابط و قواعد آن جامعه می دانند ضمن اینکه عواملی چون تربیت و … را هم ذکر می کنند. مردم در برابر قوانین دو دسته اند: دسته ای که آنرا تحمل می کنند و به آن احترام می گذارند دسته ای هم آن را طرد و از سر تخلف و عصیان با آن بر خورد می کنند. گاهی جامعه ای گرفتار آشفتگی سیاسیو هرج و مرج یا گرفتار جنگ و یا بحران می شود که موجب گرانی، احتکار، اختلاس سقوط اخلاقی، هرج و مرج اجتماعی، شیوع فقر و توسعه بیکاری می شود. محدودیتها و سختگیریهای قوانین به جای راهکارهای صحیح و فشارهای اداری، تورم اداری، پوزوگراسی، هرج و مرج شناسی تغییرات مکرر قوانین، عدم تامین در برابر قانون و عدم تساوی در برابر آن عدم امکان کنترل قانونی، وضع قوانین ناقص، اعمال فشارهای تحمیلی قوانین، وجود قدرت بیحساب، وجود اتهامات و طردها کیفیت دستگیری و محاکمه، تضادهای سیاسی و خط فکری، نظام تک حزبی و وجود ایدئولوژی خاص، صف آرائی دسته یا جزئی علیه دسته یا حزب دیگر که خود برانگیزاننده مقاومت بوده و از دید دسته و حزب حاکم، انحراف شمرده می شود و بسیاری مسائل و موارد دیگر زمینه ساز بوجود آمدن انحرافات و تخلفات هستند.

تدابیر پیشگیرانه در خصوص جرم و انحراف:

انحراف در جامعه حکایت از بیماری آن جامع دارد و در جامعه بیمار، زندگی سالم بسی دشوار خواهد بود، ما برای زندگی سالم نیاز به جامعه سالم داریم لذا تصور ما از افرادی که در جامعه، انحرافات را پدید می آورند امنیت که بیمارند و قابل درمان، و بر طبق تدابیری خاص می توان آنها را مهار کرده و جامعه را از خطر وجودشان در امان نگه داشت. جواب این سوال که امکان پیشگیری یا درمان وجود دارد یا خیر، هم از نظر علم و هم از نظر مذهب مثبت است. مراحل بوجود آمدن انحراف را می توان بصورت بذری تصور کرد که در محیط مساعد یا نامساعد کاشته می شود و اگر زمینه برابر رشد و نمو آن فراهم گردد سر از خاک درآورده و جوانه می زند سپس بزرگ شده ومیوه و ثمر می دهد که استفاده و بهره از آن جان و دل و افکار جامعه را تباه و ویران خواهد ساخت لذا اقدامات پیشگیرانه عبارتند از اینکه زمینه های مساعد برای رشد و نمو و جوانه زدن این بذر فراهم نگردد و بدین ترتیب میوه و ثمره ای از انحراف حاصل نشود و این از عمده‏ترین اهداف است که در آسیب شناسی مطرح است. در بحث های گذشته بر عوامل و زمینه های ایجاد انحراف و جرم ساز اشاره شد و اما در رابطه با اقدامات موثر و پیشگیرانه در خصوص کاهش و یا جلوگیری از وقوع جرم و انحراف توجه به مواردی ضروری بنظر میرسد. که ذیلا به آنها اشاره می گردد.

 

 

لینک کوتاه :


برچسب :

, , , , , , , |