مجله آنلاین حقوق

www.lawpdf.ir

«هیأت عالی انتظامی مالیاتی» از تشکیل تا تلاش برای حذف آن(بخش اول)

تاريخ : ۱۳۹۳/۱۲/۱۲ | نويسنده: حسن عسگري | دسته حقوق اداری | |چاپ مقاله

IMG20561885

مقدمه

امروزه موضوع «فساد» از مهم‌ترین مباحث دولت‌ها به ویژه دولت‌های در حال توسعه است. این موضوع همواره یکی از دغدغه‌های مقام معظم رهبری و مبحث مورد عنایت و توجه مسئولان محترم نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران هم است. از سوی دیگر بر هیچ کس پوشیده نیست که هر کشور برای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی لزوماً‌باید به مقوله مالیات و احقاق حقوق حقه دولت توجه کند. زیرا مالیات یکی از حیاتی‌ترین ابزارهای سیاست مالی، اجتماعی و حتی فرهنگی دولت به شمار می‌رود بنابراین هیچ دولتی نمی‌تواند در مورد آن تعلل کند. نظارت بر مأموران مالیاتی و حفاظت از نیروی انسانی شاغل در حوزه مالیات به عنوان عوامل اجرایی وصول مالیات یکی از وظایف مهم دستگاه‌های نظارتی در سازمان امور مالیاتی است که انتظار می‌رود با این رویکرد، مسئولین در تقویت دستگاه‌های نــظارتی درون‌سـازمانی (از جمله دادستانی انتظامی مالیاتی و هیأت عالی انتظامی مالیاتی) به عنوان دو مرجع دادرسی شبه قضایی در حفظ و حراست از حقوق جامعه و بیت‌المال، تلاش بیشتری مبذول کنند.

برابر ماده ۴۰ پیش‌نویس لایحه تحول نظام مالیاتی کشور ماده ۲۶۶ قانون، مالیات‌های مستقیم و تبصره ذیل آن حذف و متن ذیل‌الذکر جایگزین آن گردید:

ماده ۲۶۶ «هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری مرجع رسیدگی به تخلفات همه مأموران مالیاتی و نمایندگان سازمان امور مالیاتی کشور در هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی خواهد بود.»

تبصره ـ در کلیه مواد این قانون عبارت «هیأت رسیدگی به تخلفات اداری جایگزین عبارت «هیأت عالی انتظامی مالیاتی می‌شود.»

با تصویب این ماده قانونی در مجلس شورای اسلامی و تأیید شورای نگهبان پایه‌های نهاد مستحکمی به نام «هیأت عالی انتظامی مالیاتی» در سازمان امور مالیاتی فرو خواهد ریخت. هیأت‌های عالی انتظامی مالیاتی به موجب ماده ۲۶۲ قانون مالیات‌های مستقیم مصوب اسفند ۱۳۶۶ و اصلاح بهمن ماه سال ۱۳۸۰ با سه عضو اصلی و دو عضو علی‌البدل از میان کارمندان عالی‌رتبه بصیر وزارت اقتصادی و دارایی دارای ۱۶ سال سابقه خدمت که ۶ سال آن را در امور مالیاتی اشتغال داشته باشد با حکم وزیر وزارتخانه مزبور برای مدت ۳ سال منصوب می‌شود. رئیس این هیأت از میان اعضای اصلی هیأت به پیشنهاد رئیس سازمان امور مالیاتی با حکم وزیر اقتصاد انتخاب می‌شود. مستند به تبصره ماده قانونی مزبور کارمندانی که مدارج اداری در سازمان امور مالیاتی یعنی کاردان، کارشناس، کارشناس ارشد، رئیس گروه، رئیس امور، معاون مالیاتی را طی کرده و در یکی از استان‌ها به جز استان تهران به عنوان مدیر کل خدمت کرده باشند در انتخاب به سمت فوق حق تقدم دارند.

قانون مورد نظر در ماده ۲۶۲ وظایف این هیأت را به شرح زیر تبیین کرده است.

الف) رسیدگی به تخلفات اداری در امور مالیاتی مأموران مالیاتی، نمایندگان سازمان امور مالیاتی کشور در هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی، اعضای هیأت سه نفری موضوع بند ۳ ماده ۹۷ این قانون، سایر مأموران که برابر قانون مورد نظر مسئول وصول مالیات هستند و نیز کسانی که با حفظ سمت وظایف مأموران مذکور را انجام می‌دهند به درخواست دادستانی انتظامی مالیاتی.

ب) نفی صلاحیت شاغلین مقامات مندرج در بند الف در ارایه خدمات مالیاتی به جهات مسایل اخلاقی و یا رفتار منافی با حیثیت و شئون مأموران مالیاتی، سوء شهرت، اهمال و مسامحه آنان در انجام وظایف خود به درخواست دادستان انتظامی مالیاتی.

ج) رسیدگی به اعتراض مأموران که صلاحیت آنان توسط دادستانی انتظامی مالیاتی مورد تأیید قرار نگرفته است نظر هیأت در این مورد برای مسئولین ذی‌ربط معتبر خواهد بود.

ملاحظه می‌شود که این مرجع در قانون فعلی دارای ویژگی‌های خاصی است که هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری در مقایسه با هیأت مورد بحث از این ویژگی‌ها محروم است در بیان این ویژگی‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

یک) شرایط اعضای هیأت عالی انتظامی مالیاتی:

رئیس و اعضای هیأت عالی انتظامی مالیاتی در سازمان امور مالیاتی دارای یک ردیف پستی مستقل هستند اما در انتخاب اعضای هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری این ضوابط وجود ندارد و اعضای آن نوعاً با حفظ سمت در پست اصلی خود گمارده می‌شوند. شرایط انتخاب اعضای هیأت عالی انتظامی مالیاتی به شرحی که گفته شد از میان کارکنان عالی مقام وزارت اقتصادی و دارایی که مدارج مشخص مالیاتی را طی کرده‌اند است. با نیم‌نگاهی به شرایط انتخاب اعضای هیأت‌های بدوی و تجدیدنظر تخلفات اداری که قرار است جایگزین هیأت عالی انتظامی مالیاتی شود این تفاوت فاحش کاملاً پدیدار می‌شود. ماده ۶ قانون رسیدگی به تخلفات اداری شرایط انتخاب این اعضا را علاوه بر تدوین، اعتقاد و تعهد به نظام جمهوری اسلامی ایران، اصل ولایت فقیه، تأهل، حداقل ۳۰ سال سن، و حداقل دارای مدرک تحصیلی فوق‌دیپلم یا معادل آن اعلام نموده است. دربیان این شرایط هیچ نشانی از تخصص و تجربه اعضا وجود ندارد. حال سئوال این است، فردی که در زمینه شغلی خاص به ویژه موضوع مهم، حقوق بیت‌المال است و همواره نحوه صحیح وصول آن مورد تأکید شخصیت‌ها و صاحب‌نظران بوده، تخصص و تجربه کافی ندارد چگونه می‌تواند در جهت حفظ و حراست از حق عمومی جامعه اظهارنظر کند؟ حقوقی به نام مالیات که در احادیث و روایت زیادی به استحصال کامل آن تأکید و منع تضییع حق جامعه و مؤدیان به صورت دوجانبه سفارش شده است.بنابراین چنانچه اعضای رسیدگی به تخلفات کارکنان مالیاتی دارای شرایط و ضوابط معینی نباشند، چه بسا ممکن است عضوی انتخاب شود که صلاحیت تخصصی و فنی لازم را ندارد و نتایج ناگواری از این حیث به بار آورد. همان‌گونه که گفته شد ساختار نیروی انسانی سازمان امور مالیاتی در حوزه هیأت با دیگر نهادها و دستگاه‌های دولتی ـ متفاوت است. این سازمان یک سازمان تخصصی و فنی است و کارمندان مالیاتی برای رسیدن به مراحل و مدارج بالاتر باید دارای شرایط و ضوابط مشخصی باشند. سمت‌ها در این سازمان مانند مدارج نظامی و انتظامی تعریف خاص دارد و در حال حاضر انتخاب اعضای رسیدگی به تخلفات مالیاتی مأموران مالیاتی از میان مقامات ارشد صورت می‌گیرد. افرادی که به عنوان عضو انتخاب می‌شوند تمام مراحل یادشده را گذرانده و از تجربه کافی برای حفظ حقوق کارمند و مؤدی مالیاتی برخوردارند. ضمن این که چون از مباحث آن مطلع است بهتر می‌تواند در جهت گردآوری عناصر مجرمانه اقدام نمایند چه بسا این هیأت در مقام اثبات تخلف باید وارد مباحث حسابداری و مالیاتی نیز بشود.

اعضای فعلی رسیدگی به تخلفات مأموران مالیاتی براساس ماده ۲۶۶ قانون مالیات‌های مستقیم مصوب سال ۱۳۶۶ مرکب از دو نفر عضو هیأت عالی انتظامی مالیاتی غیر از رئیس هیأت و یک نفر از اعضای شورای عالی مالیاتی بنا به معرفی شورا می‌باشد اما مرجع تجدیدنظر این هیأت عبارتند از رئیس هیأت عالی انتظامی مالیاتی، رئیس شورای عالی مالیاتی و یکی از اعضای هیأت عالی انتظامی مالیاتی که در رأی بدوی دخالت نداشته باشند خواهد بود. در صورتی که هیچ تفاوتی برای اعضای هیأت بدوی و تجدیدنظر در هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری (مورد جایگزین برای هیأت عالی انتظامی مالیاتی) هیچ تعریف شغلی به لحاظ مقام و موقعیت اعضا وجود ندارد. بنابراین علاوه بر شرایط انتخاب اعضا و رئیس هیأت عالی انتظامی مالیاتی باید اعلام کرد رئیس شورای عالی مالیاتی که به عنوان یکی از اعضای تجدیدنظر هیأت فوق است از میان اعضای شورای عالی مالیاتی انتخاب می‌شود. برابر مفاد ماده ۲۵۲ قانون مالیات‌های مستقیم مصوب ۱۱۶۶ اعضای شورای عالی مالیاتی از میان اشخاص صاحب‌نظر، مطلع و مجرب در امور حقوقی، اقتصادی، مالی، حسابداری و حسابرس که حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی یا معادل در رشته‌های مذکور داشته باشند به پیشنهاد رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور و حکم وزیر اقتصادی و دارایی که دارای حداقل شش سال سابقه در مشاغل مالیاتی باشند انتخاب می‌شوند.

آینه‌ی تمام نمای وظایف شورای عالی مالیاتی در مفاد ماده ۲۲۵ قانون مالیات‌های مستقیم تبلور یافته است. با نگاهی به همین وظایف، می‌توان تخصصی بودن هیأت رسیدگی به تخلفات مأموران مالیاتی در شرایط فعلی پی‌برد. یکی از وظایف مهم شورای عالی مالیاتی برابر ماده قانونی یاد شده«تهیه آیین‌نامه و بخشنامه‌های مربوط به اجرای قانون» در سازمان امور مالیاتی است. وظیفه‌‌ی دیگر این شورا بررسی و مطالعه به منظور «پیشنهاد و اعلام نظر در مورد شیوه‌ی اجرای قوانین و مقررات مالیاتی و پیشنهاد و اصلاح قوانین و مقررات مالیاتی و یا حذف بعضی از آنها» است. از دیگر وظایف این شورا اظهار نظر مشورتی در موضوعات ارجاعی از سوی وزیر و یا رئیس کل امور مالیاتی کشور و آخرین وظیفه‌ی شورای یاد شده، «رسیدگی به آرای قطعی هیات‌های حل اختلاف مالیاتی» از نظر عدم رعایت قوانین و مقررات موضوعه است. حتی برابر ماده ۲۵۶ قانون مزبور شورای عالی مالیاتی یکی از مراجع طرح شکایت مؤدی با اداره امور مالیاتی با ادعای نقض قوانین و مقررات است. بنابراین شخصی که در رأس این شورا به عنوان رئیس و یکی از اعضای رسیدگی به تخلفات اداری مأموران مالیاتی است، یکی از عوامل تقویت‌کننده‌ی جنبه‌ی تخصصی و فنی بودن این هیأت می‌باشد. او با حذف این هیأت و احاله‌ی موضوع به هیأت رسیدگی به تخلفات اداری معلوم نیست از چه اعضایی باید برای رسیدگی به تخلف مالیاتی مأموران مالیاتی استفاده کنند؟

روزنامه اطلاعات شماره مطلبشماره ۲۶۱۰۶

لینک کوتاه :


برچسب :

|