مجله آنلاین حقوق

www.lawpdf.ir

قطع و انواع آن در علم اصول

تاريخ : ۱۳۹۳/۰۸/۱۶ | نويسنده: اردشیر محمدی | دسته اصول و قواعد فقه | |چاپ مقاله

33942874568

قطع ، باور و اعتقادی است که احتمال خلاف در آن وجود ندارد بر خلاف ظنّ که احتمال خلاف در آن راه دارد . به عبارتی وقتی مکلف ، به حکم مسئله ای اعتقاد می یابد می گوییم در آن موضوع قطع پیدا کرده است . جزمیت قطع به گونه ای است که برخی از اصولیین مثل محقق خراسانی (ره) آن را از اصول فقه خارج دانسته و شبیه به مسائل کلامی تصور کرده اند .

قطع به دو قسم منقسم می شود : قطع طریقی و قطع موضوعی
قطع طریقی : قطعی است که در عالم واقع و خارج از علم ما قطعیت یافته است یعنی ما چه علم داشته باشیم و چه نداشته باشیم در عالم واقع ، قطعیت دارد . در قطع طریقی شارع حکمی را برای موضوعی ثابت می کند حال می خواهد ما نسبت به آن موضوع علم و آگاهی داشته باشیم یا نداشته باشیم . مثلا وقتی شارع می گوید « خمر حرام است » یعنی ذات خمر حرمت دارد و علم و آگاهی ما به حرام بودن خمر مدخلیت ندارد . به عبارتی لفظ خمر برای مایعی که الان در اختیار ماست وضع نشده که ببینیم آیا این مایع حالت مست کندگی دارد یا خیر ؟ بلکه لفظ خمر برای « خمریت » مایع وضع شده و فرقی نمی کند که ما نسبت به خمر بودن این مایع علم داشته باشیم یا خیر . بنابراین در قطع طریقی ما واقعیت را کشف می کنیم باید گفت که بیشتر احکام قطع طریقی دارند .

قطع موضوعی : منظور از قطع موضوعی این است که ما نسبت به موضوع یک حکم ، قطع پیدا کنیم . برای قطع موضوعی ، علم و آگاهی مکلف نسبت به موضوع ، لازم است . مثلا کسی قطع پیدا می کند که آب برایش ضرر دارد بنابراین وضو گرفتن با آب برای او واجب نیست و باید تیمم کند . حال چنانچه این شخص بعد از تیمم و اقامه نماز متوجه شد که آب برای او ضرر نداشته است ، این مسئله اشکالی بر نماز او وارد نمی کند زیرا موضوع که « قطع به ضرر آب » بوده در آن زمان وجود داشته است . بنابراین وقتی در آن زمان قطع و علم به ضرر آب دارد پس حکم هم در آن زمان وجوب تیمم است .

به این ترتیب متوجه می شویم که در اینجا علم و آگاهی ما نسبت به موضوع تاثیر دارد و می تواند حکم را تغییر دهد . پس قطعی که در موضوع حکم دخالت دارد به نحوی که اگر این قطع نباشد حکمی هم نیست ، قطع موضوعی است برخلاف قطع طریقی که ما چه قطع پیدا بکنیم و چه نکنیم ، حکم سر جایش خواهد بود .

وبلاگ داد و بیداد

لینک کوتاه :


برچسب :

, , , |